Kort antwoord
- Wat is het?
- De elektrische opbouw van je installatie: van teller via het bord naar elke kring apart.
- Wanneer nodig?
- Bij elke keuring — nieuwbouw, verkoop, of een belangrijke uitbreiding zoals een laadpaal.
- Hoeveel tekeningen?
- Twee. Het eendraadschema én het situatieschema; het een zonder het ander volstaat niet.
- Wie mag het maken?
- Wie de werken uitvoert. Een erkenning is daarvoor niet nodig — ook jij mag het zelf.
- Met welk programma?
- Vrij te kiezen; handgetekend mag ook. Sparki is momenteel gratis.
Wat een eendraadschema is
Een eendraadschema toont hoe je installatie elektrisch in elkaar zit: vanaf de teller, via de hoofdbeveiliging en het verdeelbord, naar elke kring apart. Per kring staat erop welke automaat en welk differentieel hem beveiligen, welke kabel je gebruikte, en welke verbruikers eraan hangen.
Je leest hem van onder naar boven. De horizontale balk in het midden is het verdeelbord; alles wat eronder hangt is de voeding, alles wat erboven vertrekt is een kring. De letter naast elke aftakking (A, B, C …) is de kringletter, en de nummers erboven zijn de punten op die kring. Diezelfde letters en nummers komen terug op het situatieschema — zo weet een keurder dat C5 op het ene blad hetzelfde stopcontact is als C5 op het andere.
En het situatieschema
Wat er niet op het eendraadschema staat, is waar iets hangt. Dat is het werk van het situatieschema: een plattegrond met de stopcontacten, schakelaars en lichtpunten op hun plek. Bij een keuring heb je ze allebei nodig — het een zonder het ander volstaat niet, en van de twee is dit het document dat het vaakst ontbreekt.
Wat er verplicht op moet
Volgens het AREI moet een eendraadschema minstens duidelijk maken:
- het kabeltype en de doorsnede per kring;
- het aantal geleiders;
- de beveiligingen: automaten en differentiëlen, met hun waarden;
- de schakelaars en de energiemeter;
- een letter per kring en een doorlopende nummering van de punten.
De symbolen zijn niet vrij te kiezen: ze staan in Boek 1, Bijlage 1 van het AREI. Zelfbedachte tekens worden niet aanvaard, hoe duidelijk ze voor jou ook zijn.
En op het blad zelf: het titelblok
Een schema is pas een dossier met een titelblok eronder. Daarin staat waar de installatie ligt, wie de schema's getekend heeft, de datum, het netstelsel (bijvoorbeeld 3×400 V + N ~ 50 Hz) en het revisienummer. Wordt het dossier later bijgewerkt, dan gaat dat revisienummer een letter verder — zo is te zien welke versie de keurder in handen had.
Wie het mag tekenen
Dit is de meest voorkomende misvatting, en ze kost mensen geld: je hoeft geen erkend installateur te zijn om je schema te tekenen. Het opmaken hoort bij de persoon die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de werken. Deed een installateur het werk, dan is hij dat en komt zijn naam in het titelblok. Deed je het zelf, dan mag je het zelf tekenen.
Er bestaat ook geen verplicht programma. Een net, leesbaar en correct schema op papier wordt aanvaard. Software helpt vooral omdat ze de symbolen kent, de nummering bijhoudt en meekijkt of je kabel bij je automaat past.
Ben je particulier en wil je het zelf doen, dan staat het volledige stappenplan — van de verdeelkast openen tot de PDF afdrukken — op zelf je eendraadschema maken.
Waar het in de praktijk misgaat
Wanneer een installatie afgekeurd wordt op het dossier, is dat meestal om een van deze drie redenen:
- Er is geen plan. Verreweg de vaakst voorkomende reden. Geen schema betekent geen goedkeuring, hoe netjes de installatie zelf ook ligt.
- Het schema klopt niet met de werkelijkheid. Een vergeten stopcontact, een kring die er ondertussen bij kwam, een kabel die dikker bleek. De keurder vergelijkt met wat er hangt.
- Verkeerde symbolen. Eigen tekeningen in plaats van de AREI-symbolen.
De eerste twee zijn geen tekenprobleem maar een bijhoudprobleem. Wie zijn schema bijwerkt op het moment dat hij iets wijzigt in plaats van achteraf, loopt er zelden tegenaan.
In het kort: zo pak je het aan
- Zoek uit wat er hangt. Kring per kring uitschakelen en rondlopen. Noteer per automaat de waarde, het differentieel ervoor, en wat eraan hangt.
- Lees je kabels af waar ze de kast binnenkomen: type en doorsnede staan op de kabel gedrukt.
- Teken de voeding: teller, hoofdbeveiliging, bord. Dat is de onderste rij.
- Zet je kringen erop, elk met een letter, en hang de punten eraan met een doorlopende nummering.
- Teken het situatieschema met dezelfde letters en nummers.
- Vul het titelblok in en druk af.
Uitgeschreven, met schermafdrukken per stap, staat dat op zelf je eendraadschema maken.
Met Sparki
Sparki is gemaakt voor precies dit werk. Het kent de AREI-symbolen, geeft je kringen vanzelf hun letter en nummering, en controleert terwijl je tekent of kabelsectie, automaat en differentieel bij elkaar passen. Het eendraadschema en het situatieschema komen uit hetzelfde model, dus je tekent elk stopcontact één keer.
Sparki is momenteel gratis. Geen abonnement, geen kaartgegevens en geen grens op het aantal kringen: een laadpaal, een zonne-installatie en een volledige woning kunnen er allemaal in. Of er later een prijs komt en welke, is nog niet beslist. Komt die er, dan zeggen we dat vooraf en blijven je dossiers exporteerbaar.
Zelf tekenen of laten tekenen
| Zelf, met Sparki | Laten tekenen | |
|---|---|---|
| Wat het kost | Momenteel gratis, ook voor een volledig dossier | Op offerte, per dossier |
| Doorlooptijd | Wanneer het jou uitkomt | In overleg |
| Bij een latere wijziging | Je past het zelf aan; het dossier blijft van jou | Nieuwe opdracht |
| Wie tekent er | Jij — jouw naam in het titelblok | ASK Engineering |
Loopt het vast — geen plannen, een installatie die in fases gegroeid is, een bord waar je niet
uit wijs raakt — dan tekent 
ASK Engineering het dossier in opdracht.
Vraag gerust een prijs.