Kort antwoord
- Mag ik dit zelf?
- Ja. Het opmaken van de schema’s hoort bij wie de werken uitvoert, en dat mag jezelf zijn.
- Met welk programma?
- Wat je wil. Er is geen verplicht pakket; een net handgetekend schema wordt ook aanvaard.
- Hoeveel tekeningen?
- Twee: het eendraadschema (de elektrische opbouw) en het situatieschema (waar alles hangt).
- Wat kost het?
- Niets als je het zelf doet: Sparki is momenteel gratis, ook voor een volledige woning.
- Hoe lang duurt het?
- Het tekenen is een avond werk. Het uitzoeken wát er hangt kost meestal langer.
Wanneer je die schema's nodig hebt
Bijna niemand tekent een eendraadschema voor zijn plezier. Er is meestal een keuring in het spel, en die komt in drie situaties op je af:
- Je verkoopt je woning. Bij de verkoop van een woning hoort een controleverslag van de elektrische installatie. Ontbreken de schema's, dan kan de keurder de installatie niet goedkeuren.
- Je hebt gebouwd of grondig verbouwd. Een nieuwe installatie moet gekeurd zijn vóór ze in gebruik genomen wordt.
- Je hebt iets belangrijks bijgeplaatst — een laadpaal of zonnepanelen. Dat telt als een belangrijke uitbreiding: keuring vóór ingebruikname, van het toegevoegde deel.
In alle drie de gevallen geldt hetzelfde: zonder schema's geen goedkeuring, hoe netjes je installatie er ook bij ligt. Het ontbreken van het plan is een van de vaakst voorkomende redenen waarom een installatie afgekeurd wordt — vaker dan een fout in de installatie zelf.
Mag je ze zelf tekenen?
Ja, en dat is waarschijnlijk de nuttigste zin op deze pagina. Je hoeft geen erkend installateur te zijn om je eigen schema's te tekenen. Het opmaken hoort bij de persoon die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de werken. Heeft een installateur het werk gedaan, dan is hij dat en komt zijn naam in het titelblok. Deed je het zelf, dan mag je het zelf tekenen.
Er bestaat ook geen verplicht programma. Een net, leesbaar en correct schema op papier wordt aanvaard. Wat wél vastligt zijn de symbolen: die staan in Boek 1, Bijlage 1 van het AREI, en zelfbedachte tekens worden niet aanvaard — hoe duidelijk ze voor jou ook zijn.
Dat mensen dit niet weten, kost geld. Er wordt regelmatig betaald voor een dossier dat de eigenaar in een avond zelf had kunnen maken.
De twee tekeningen, naast elkaar
Ze horen bij elkaar en ze gaan over dezelfde installatie, maar ze tonen iets anders. Het eendraadschema is de elektrische opbouw: waar de stroom vandaan komt en langs welke beveiliging hij bij welke kring geraakt. Het situatieschema is de fysieke opbouw: waar dat allemaal hangt.
Wat er verplicht op het eendraadschema staat
Volgens het AREI moet een eendraadschema minstens duidelijk maken:
- het kabeltype en de doorsnede per kring;
- het aantal geleiders;
- de beveiligingen: automaten en differentiëlen, met hun waarden;
- de schakelaars en de energiemeter;
- een letter per kring en een doorlopende nummering van de punten.
Wat je verzamelt voor je begint
Tekenen gaat vlot zodra je weet wat er hangt. Dat uitzoeken is het echte werk. Zorg dat je dit bij de hand hebt:
- een foto van je open verdeelkast, en een close-up per rij automaten;
- per automaat: de waarde (16 A, 20 A, 32 A …) en of er een differentieel voor staat, met zijn gevoeligheid (30 mA of 300 mA);
- per kring: wat eraan hangt — de makkelijkste manier is één automaat uitschakelen en rondlopen;
- het kabeltype en de doorsnede, af te lezen op de kabel zelf waar hij de kast binnenkomt;
- een plattegrond van je woning, als PDF of gewoon een foto van het bouwplan.
Stap voor stap
Hieronder staat de volgorde die wij zelf aanhouden. Ze is niet toevallig: elke stap gebruikt wat de vorige opgeleverd heeft, en zo hoef je nooit terug.
- 1
Zet je verdeelkast open en fotografeer hem
Schakel de hoofdschakelaar uit, haal het deksel eraf en maak één rechte foto van de hele rij, plus een close-up per rij automaten. Je hebt die foto later nodig om waarden na te lezen die je op de trap alweer vergeten bent — en de keurder kijkt naar dezelfde kast.
- 2
Noteer per automaat wat erachter hangt
Schakel er één uit en loop de woning rond: wat is er dood? Dat is één kring. Schrijf op wat eraan hangt (“keuken: zes stopcontacten, vaatwas”) en wat er op de automaat staat: 16 A, 20 A, 32 A, en of er een differentieel voor staat. Doe dat voor elke automaat. Dit is het saaiste deel en meteen het belangrijkste: hierna is tekenen alleen nog overschrijven.
- 3
Noteer je kabels
Op de kabel zelf staat het type en de doorsnede gedrukt —
VOB 3G2,5,XVB 5G6. Lees dat af waar de kabel de kast binnenkomt. Zit de muur al dicht en weet je het niet meer, gok dan niet: een keurder meet dat na. - 4
Teken de plattegrond
Het situatieschema is een plattegrond met je stopcontacten, schakelaars en lichtpunten erop. Heb je een bouwplan als PDF of een foto ervan, leg het er dan onder en trek de muren over. Anders teken je de kamers zelf; het hoeft niet op de millimeter, het moet herkenbaar zijn.
Elk punt draagt zijn kringletter en nummer — A1, C5, G3 — zodat het grondplan en het eendraadschema over hetzelfde punt gaan. - 5
Zet je kringen op het eendraadschema
Begin onderaan bij de teller, dan de hoofdbeveiliging, dan het bord, en daaruit elke kring apart omhoog. Per kring: de automaat, het differentieel, de kabel en wat eraan hangt. Elke kring krijgt een letter (A, B, C …) en elk punt op die kring een nummer.
Een echt dossier uit ons archief, geanonimiseerd. Onderaan de teller en de hoofdautomaat, daarboven elke kring met zijn beveiliging en kabel. - 6
Controleer of de twee tekeningen over hetzelfde gaan
Dit is waar het bij zelf tekenen het vaakst misloopt: een stopcontact dat op het eendraadschema staat maar niet op het grondplan, of omgekeerd. Sparki tekent allebei uit hetzelfde model en houdt per kring bij welke punten nog geplaatst moeten worden, dus dat verschil kan niet stilletjes blijven staan.
- 7
Laat het nakijken voor je print
Sparki controleert terwijl je tekent of kabeldoorsnede, automaat en differentieel bij elkaar passen, en meldt wat er ontbreekt. Twijfel je over iets, vraag het dan gewoon aan de assistent — die kan alles wat de knoppen kunnen, en je ziet elke stap die hij zet.
Typen of inspreken. Elke wijziging die hij doet, zie je op het schema gebeuren. - 8
Print het dossier af
Wat de keurder krijgt is papier of een PDF met een titelblok: het adres van de installatie, wie de schema’s getekend heeft, de datum, het netstelsel en het revisienummer. Heb je de werken zelf uitgevoerd, dan staat daar jouw naam.
Het titelblok wordt ingevuld met wat in het dossier staat, en de bladen worden automatisch genummerd en aan elkaar geknoopt.
Zo ziet dat eruit terwijl je bezig bent
Een opname van het scherm zelf: een kring bijzetten en er punten aan hangen, van leeg blad tot getekende kring.
De fouten die het vaakst gemaakt worden
- Het schema klopt niet met de installatie. Een vergeten stopcontact, een kring die er ondertussen bij kwam. De keurder vergelijkt met wat er hangt, niet met wat er zou moeten hangen.
- Eigen symbolen. Een zelfbedacht tekentje voor “de bel” is duidelijk voor jou en waardeloos voor de keurder.
- Het situatieschema ontbreekt. Van de twee is dit het document dat het vaakst vergeten wordt.
- De nummering loopt niet door. Twee keer een C3, of een kring D die nergens op het grondplan terugkomt.
- Het dossier wordt achteraf gemaakt. Wie noteert op het moment dat hij iets wijzigt, hoeft niets te reconstrueren. Wie het uitstelt tot de keuring aangekondigd is, staat met een dichte muur en een halve herinnering.
Zelf tekenen of laten tekenen
Allebei zijn geldige antwoorden, en het hangt niet af van hoe handig je bent maar van hoeveel tijd je hebt en hoe goed je weet wat er in je muren zit.
| Zelf, met Sparki | Laten tekenen | |
|---|---|---|
| Wat het kost | Momenteel gratis, ook voor een volledige woning | Op offerte, per dossier |
| Wat jij doet | Uitzoeken wat er hangt, en het tekenen | Uitzoeken wat er hangt, of ons laten langskomen |
| Doorlooptijd | Een avond, wanneer het jou uitkomt | In overleg |
| Bij een latere wijziging | Je past het zelf aan, het dossier blijft van jou | Nieuwe opdracht |
| Wie tekent er | Jij — jouw naam in het titelblok | ASK Engineering |
Wanneer je het beter uitbesteedt
Eerlijk is eerlijk: er zijn gevallen waarin zelf tekenen geen goed idee is. Weet je niet meer wat er achter de muren ligt en zijn er geen plannen, dan teken je een schema dat je niet kan verantwoorden. Is de installatie in fases gegroeid door verschillende mensen, of hangt er een driefasige aansluiting met een bord waar je zelf niet uit wijs raakt, dan kost dat je meer avonden dan het waard is.
In die gevallen tekent 
ASK Engineering het dossier in opdracht — dezelfde mensen
die Sparki bouwen, met dezelfde tekening als resultaat.
Vraag gerust een prijs.